«Бір ел – бір кітап» — 2025

2025 жылы «Бір ел – бір кітап» республикалық акциясы аясында екі автордың шығармалары таңдалды:

Проза жанры бойынша көпшілік дауыспен ұлтымыздың көрнекті жазушысы, ақын, сыншы, аудармашы Тәкен Әлімқұловтың шығармаларын оқу ұсынылды;

Поэзия жанры бойынша Мемлекеттік сыйлықтың иегері, көрнекті ақын, 2025 жылы 90 жылдық мерейтойы аталып өтетін Жұмекен Нәжімеденовтың шығармалары таңдалды.

Тәкен Әлімқұлов — ақын, жазушы, әдебиет сыншысы, 1918 жылы 22 қарашада Оңтүстік Қазақстан облысының Созақ ауданында дүниеге келген.

Ол соғыстан кейінгі жылдары әдеби қызметпен айналысып, 1953 жылы М. Горький атындағы әдеби институтты бітірді.

Алғашқы өлеңдер жинағы «Сапар» 1950 жылы жарық көрді; одан кейін  «Жазғы жаңбыр» , «Боз жорға», «Қаратау өрнектері», «Сырлы наз».

Әңгімелер мен повестер жинағы шықты: «Сейтек сарыны», «Туған ауылда»,  «Күрең өзен», «Көк қаршыға», «Кертолғау», «Бар өмір алда», «Шежірелі сахара»,  «Көкек айы». 1962 жылы «Ақ боз ат» атты алғашқы романы, 1975 жылы «Тұлпардың тағдыры» романы.

Т. Әлімқұловтың 1954 жылы «Абай» атты алғашқы әдеби-сын зерттеуі шықты.   Абай Құнанбайұлы туралы «Өткен мен қазіргі», «Жұмбақ жан» атты кітаптар жазды.

Әлемдік және орыс әдебиетінің классикалық шығармаларын: П. Павленконың «Бақыт», М. Ю.Лермонтовтың «Измаил бей» поэмасын, Г. Е. Николаеваның «Орақ үстінде» романын, А. Сент-Экзюперидің «Кішкентай шаһзада» ертегісін, сондай-ақ  А. С. Пушкиннің, В. В. Маяковскийдің, Г. Низамидің өлеңдерін қазақ тіліне аударды.

Тәкен Әлімқұлов «Халықтар достығы» орденімен және «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.

Жұмекен Нәжімеденов – ақын, жазушы, аудармашы, Мемлекеттік сыйлықтың иегері, 1935 жылы 28 қарашада Атырау облысы, Құрманғазы ауданында дүниеге келген.

1956-1959 ж.ж. Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясының халық аспаптар бөлімінде оқыды.

1973 ж. Москва қаласындағы М. Горький атындағы Әдебиет институты жанындағы Жоғарғы Әдеби курсты бітірді.

Алғашқы өлеңі «Лениншіл жас» газетінде 1955 жылы жарияланды. Тұңғыш өлеңдер жинағы «Балауса» деген атпен 1961 жылы жарық көрді. 1967 жылы Ұлы Отан соғысындағы қасіретті жырлаған «Жоқ, ұмытуға болмайды!» деген дастандар жинағы үшін Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты атанды.

Қаламгер проза жанрында да қажырлы еңбек етті. Оның қаламынан «Ақ шағыл», «Кішкентай», «Даңқ пен дақпырт» атты романдар туды. Ақынның әңгімелері мен повестері, хикаяттары мен сын мақалалары топтастырылып, 2005 жылы «Аспан шақырады» деген атпен басылып шықты.

Ж. Нәжімеденов асқан күйші болатын. Оның «Күй кітабы» атты шығармасының негізінде 2006 жылы аудиокітап жарыққа шықты.

Ақынның орыс тіліне аударылған «Весенние ветры», «Мое рождение»,  «Тебе говорю, потомок», «Солнцеворот» атты өлеңдер жинақтары басылды. 2003 жылы Санкт-Петербург қаласында орыс тіліне аударылған таңдамалы өлеңдері топтастырылған «Я есть» атты өлеңдер мен поэмалар жинағы жарық көрді. Сонымен бірге ақынның өлеңдері өзбек, чуваш, украин, тәжік және ағылшын тілдеріне аударылып басылды.

Ж. Нәжімеденов аударма саласында түрік ақындарының өлеңдерін, Сағдидің «Бустан» дастанын, А. Блоктың «Зауал» дастанын, А. Вознесенскийдің шығармалар жинағын, Ахмад Фаиздің өлеңдерін, М. Лермонтовтың, М. Цветаеваның, В. Маяковскийдің және т.б. ақындардың өлеңдерін қазақ тіліне аударды.

Жұмекен Нәжімеденов — 2006 жылы қабылданған Қазақстан Республикасы әнұранының авторларының бірі болып табылады.

2010 жылы Нәжімеденов «Менің Қазақстаным» өлеңдер мен поэмалар жинағы үшін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығына ие болды.

YouTube player

Комментарии запрещены.