2026 жылы «Бір ел – бір кітап» республикалық акциясы аясында Қазақстанның халық жазушысы Қабдеш Жұмаділовтің «Тағдыр» романы таңдалды.
Қабдеш Жұмаділов 1936 жылы 24 сәуірде Қытай Халық Республикасы, Шыңжаң өлкесінің Тарбағатай аймағы, Малдыбай ауылында дүниеге келген.
Жазушының әдеби қызметі Шәуешек гимназиясында оқып жүргенде басталған. 1954 жылы «Шыңжаң газетінде» алғашқы өлеңдері жарық көрді. «Жамал» атты тырнақалды әңгімесі 1956 жылы «Шұғыла» журналында басылды.
Жастық шақта жазылған өлеңдері 1967 жылы «Жас дәурен» деген атпен жеке жинақ болып шықты. Осыдан кейін жазушы бірыңғай проза жазуға ойысқан. «Қаздар қайтып барады» атты алғашқы әңгімелер жинағы 1968 жылы, «Көкейкесті» романы 1969 жылы жарық көрді. Содан бері жазушы қаламынан көптеген әңгіме, хикаяттар, он шақты роман туды. Романдарының дені тарихи тақырыпқа арналған.
Қазақ халқының даңқты тұлғасы, әйгілі батыр Қаракерей Қабанбай өмірін және батыр өмір сүрген кездегі аласапыран оқиғаны назарға алған «Дарабоз» роман-дилогиясы жазушының кейіпкер характерін жасаудағы өзіндік ерекшелігін танытқан туынды.
Оның екі кітаптан тұратын «Соңғы көш», «Атамекен», «Тағдыр» романдары Шыңжаң қазақтарының өмірінен жазылған.
1990 жылы Қабдеш Жұмаділовке «Тағдыр» романы үшін Абай атындағы Мемлекеттік сыйлығы берілді.
Әдебиеттер
Жұмаділов Қ. Сәйгүліктер: повестер. – Алматы: Жазушы, 1984. – 384 б.
Жұмаділов Қ. Екі томдық таңдамалы шығармалар: роман, повесть, әңгімелер. Т. 1. – Алматы: Жазушы, 1989. – 432 б.
Жұмаділов Қ. Екі томдық таңдамалы шығармалар: повестер. Т. 2; ред. К. Ашинов., сурет. Б. Аканаев. – Алматы: Жазушы, 1989. – 460 б: сурет.
Жұмаділов Қ. Қалың елім, қазағым..: пікірлер, ойлар, толғаныстар. – Алматы: Қазақстан, 2000. – 368 б.
Жұмаділов Қ. Прометей алауы: роман және әңгімелер; сурет. А. Ысқақов. – Алматы: Атамұра, 2002. – 351 б.: портр.
Жұмаділов Қ. Бір ғана ғұмыр: әңгімелер. – Алматы:Атамұра, 2004. – 350 б. – (Атамұра кітапханасы).
Жұмаділов Қ. Тозақ оты: хикаяттар, әңгімелер, сыр-сұхбат, ой-толғамдар.- Алматы: Қазығұрт, 2010.- 422 бет: портр.
Жұмаділов Қ. Көкжал: хикаяттар, әңгімелер, сыр-сұхбат, ой-толғамдар. – Алматы: Атамұра, 2011. – 406 б.
Жұмаділов Қ. Академиктің көз жасы: хикаяттар, әңгімелер, сыр-сұхбат, ой-толғамдар Алматы: Мерей, 2015. – 414 б.: портр.
Жұмаділов Қ. Аққуды атпас болар: хикаяттар, әңгімелер, сыр-сұхбат, ой-толғамдар. – Алматы: Дәстүр, 2015. – 387 б.: портр.
Жұмаділов Қ. Қылкөпір: роман, хикаят, әңгімелер. – Алматы: Мерей, 2016. – 504 б.: портр.
Жұмаділов Қ. Аранға түскен аққулар: хикаяттар, әңгімелер, сыр-сұхбат, ой-толғамдар. – Алматы: Мерей, 2017. – 511 б.: портр.
Жұмаділов Қ. Дарабоз: тарихи роман-дилогия. Кіт. 1. – Алматы: Мерей, 2018. – 487 б: сурет.
Жұмаділов Қ. Дарабоз: тарихи роман-дилогия. Кіт. 2. – Алматы: Мерей, 2018. – 475 б.: сурет.
Жұмаділов Қ Таңғажайып дүние: ғұмырнамалық роман.- Алматы: Мерей, 2020. – 647 бет: сурет.
Жұмаділов Қ. Тағдыр: тарихи роман. – Алматы: Мерей, 2021. – 624 б.: портр.
Жұмаділов Қ. Жан мен тән: әңгімелер. – Алматы: Полиграфкомбинат, 2022. – 559 б.: портр.
Жұмаділов Қ. Соңғы көш: тарихи роман-дилогия. Кіт. 1. -Алматы: Мерей, 2022. – 485 б.: сурет.
Жұмаділов Қ. Соңғы көш: тарихи роман-дилогия. Кіт. 2. -Алматы: Мерей, 2022. – 533 б.: сурет.
***
Жұмаділов Қабдеш // Қазақстан: ұлттық энциклопедия. – Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1999. – 4 Т. – 70 б.
Жұмаділов Қабдеш // Қазақстан жазушылары: ХХ ғасыр: анықтамалық. – Алматы: Ана тілі, 2004. – 137 б.
Жұмаділов Қабдеш // Қазақ әдебиеті: энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: Аруна, 2005. – 229 б.
***
Жұмаділов Қ. Бір шөлмек сыра: әңгіме //Қазақ әдебиеті. – 2009. – 11 — 17 қыркүйек. – 9 б.
Жұмаділов Қ. Бірнеше майданда ұлтына олжа салған: [жазушы М. Мағауиннің шығармашылығы туралы] //Қазақ әдебиеті. – 2015. – 5 – 11 ақпан (№ 5). – 7 б.
Жұмаділов Қ. «Ақиқат пен аңызды» жұрт бір-ақ айда талап алып оқыған: [халық жазушысы Ә. Нұршайықов туралы жазушы Қ. Жұмаділовпен сұхбат] // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. – 2019. – № 2. – 9 — 10 б.
Жұмаділов Қ. Өмірін өлеңге арнаған..: [ақын, қоғам қайртакері О. Асқар дүниеден озды] //Қазақ әдебиеті. – 2019. – 1 — 7 ақпан (№ 5). – 23 б.
Жұмаділов Қ. Ұлтымның қиын тағдырын өлеңге сыйғыза алмадым: [жазушы Қ. Жұмаділовпен сұхбат] / сұхбаттасқан Д. Әлімақын //Қазақ әдебиеті. – 2019. – 15 — 21 ақпан (№ 7). — 1, 4 — 5 б.
Жұмаділов Қ. «Орбұлақ шайқасы» тарихта болған емес: [жазушы Қ. Жұмаділовтің «Орбұлақ шайқасы» телехикаясының көрілімінен кейінгі тарихи кезең туралы мақаласы] //Қазақ әдебиеті. – 2019. – 27 желтоқсан (№ 52). – 8 — 9 б.
Жұмаділов Қ. Шыңғысхан — біздің бабамыз: [Шыңғысхан туралы тарихи деректер] //Шыңғысхан. – 2020. – № 1. – 7 — 10 б.
Жұмаділов Қ. «Әдебиетте оқиға ұрлау, образ ұрлау, ой ұрлау — қорадан қой ұрланғанмен бірдей»: [жазушы Қ. Жұмаділовпен әңгіме] / әңгімелескен Ж. Кемелжан //Жас Алаш. – 2020. – 5 наурыз. – 6 б.
Жұмаділов Қ. Біз Абайды танып болдық па?: [Абай Құнанбайұлының 175 жылдығына орай] //Жас Алаш. – 2020. – 12 мамыр. – 6 б.
Жұмаділов Қ. Біз Абайды танып болдық па?: [қазақтың ұлы ақыны А.Құнанбайұлының шығармашылығы туралы] //Парасат. – 2020. – № 7. – 6 — 9 б.
Жұмаділов Қ. Менің кітаптарым — қағаз бетіндегі мұражай: [халық жазушысы Қ.Жұмаділовпен сұхбат] /сұхбаттасқан Д. Әлімақын //Қазақ әдебиеті. – 2021. – 15 қаңтар (№ 1). – 4-5 б.
Жұмаділов Қ. Бір қызық сапар (қаз-қалпында): [Әңгіме] //Мағжан. – 2021. – № 3. – 43-46 б.
Жұмаділов Қ. Диктатордың ажалы: [Әңгіме] //Жас Алаш. – 2022. – 27 қаңтар. – 6 — 7 б.
Жұмаділов Қ. Қапастағы бұлбұлдар: [«Қазақ әдебиеті» газетінің 90 жылдығына орай Қ. Сатыбалдин мен І. Есенберлин туралы естелік] // Қазақ әдебиеті. – 2024. – 26 қаңтар (№ 3). – 6 — 7 б.
Жұмаділов Қ. Халық жазушысынан қалған мұра: [Жазушы Қ.Жұмаділовтің жеке кітапханасы туралы] // Кітап және кітапхана. Книга и библиотека. Book & LIBRARY. – 2025. – № 1. – 26 — 28 б.
***
Назирова Ж. Қ. Жұмаділовтің «Дарабоз» романының көркемдік шешімі: [қазақ жазушысы Қ. Жұмаділовтің шығармашылығы туралы] //Қазақстан мектебі. – 2019. – № 12. – 51 — 53 б.
Зайкенова Р. Ардагер жазушымызды ардақтайық: [жазушы Қ. Жұмаділовтің шығармашылығы туралы] // Қазақ әдебиеті. – 2020. – 29 мамыр (№ 20 — 21). – 14 — 15 б.
Жақып Б. Қара сөзде Қабанбайым..: (Қабдеш аға қазасында оқылған өлең) // Қазақ әдебиеті.. – 2021. – 9 сәуір (№ 15). – 22 б.
Қабдеш Жұмаділов: [Қазақстанның Халық жазушы Қ. Жұмаділов 85 жасқа қараған шағында дүниеден озды // Egemen Qazaqstan. – 2021. – 6 сәуір. – 15 б.; Ana tili. – 2021. – 8 — 14 сәуір ( № 14). – 11 б.; Қазақ әдебиеті. – 2021. – 9 сәуір (№ 15). – 3 б.
Кәрімхан З. Жұмаділовтың жылау және жылату философиясы: [Жазушы Қ.Жұмаділовтың шығармашылығы туралы] // Қазақ әдебиеті. – 2021. – 9 сәуір (№ 15). – 19 б.
Құнапия М. Ұрпаққа үлггі әр сөзің: [Жазушы Қ. Жұмаділовке арналған өлең] // Қазақ әдебиеті. – 2021. – 9 сәуір (№ 15). – 22 б
Медетбек Т. Қайтпас қайсар азамат еді: [Жазушы Қ. Жұмаділовке арналған өлең] // Қазақ әдебиеті. – 2021. – 9 сәуір (№ 15). – 21 б.
Арынұлы Р. Қарашадайынан көш бастаған..: [Жазушы Қ. Жұмаділов туралы] // Жас Алаш. – 2021. – 20 сәуір. – 6 — 7 б.
Жұртбай Т. Жанкешті тағдырлардың сақабасы: [Жазушы Қ. Жұмаділовтың шығармашылығы туралы] //Жас Алаш. – 2021. – 6 мамыр. –7 б.
Самаева С. Сәуле Самаева: «Таңғажайып дүниені» маған арнап еді: [Жазушы Қ. Жұмаділовтің жары С. Самаевамен әңгіме]; Әңгімелескен Дүйсенәлі Әлімақын // Egemen Qazaqstan. – 2021. – 24 желтоқсан. – 10 б.
Серікқызы Э. Ескерткіш тақта орнатылды: [Халық жазушысы Қ. Жұмаділов тұрған үйге ескерткіш тақта орнатылды] // Egemen Qazaqstan. – 2021. – 29 желтоқсан. – 12 б.
Ахметова А. Азияның тағы бір шындығын көрсетті.: [Жазушы Қ. Жұмаділовтың шығармашылығы туралы] // Қазақ әдебиеті. – 2022. – 21 қаңтар (№ 2-3). – 7, 22 б.
Қабдешұлы А. Әр сөзіңіз жүрек қалауы мен ой толқуынан туатын: [Жазушы Қ.Жұмаділовтың ұлы А.Қабдешұлының әкесі туралы естелігі] // Қазақ әдебиеті. – 2022. – 21 қаңтар (№ 2 — 3). – 6 б.
Меңдеке Ә. Ұлт жазушысы: [Жазушы Қ. Жұмаділовтың шығармашылығы туралы] // Қазақ әдебиеті. – 2022. – 21 қаңтар (№ 2 — 3). – 7 б.
Самаева С. Сәуле Самаева: Қабдеш өзіне жүктелген парыздың бәрі өтеп кетті: [Қазақ жазушысы Қ. Жұмаділов туралы жазушының жары С. Самаевамен сұхбат] Сұхбаттасқан Думан Рамазан //Juldyz. – 2022. – № 3. – 134 — 138 б.
Ахметбекұлы А. Қабдеш Әлемі және Шәуешек феномені: [Қазақ жазушысы Қ.Жұмаділовтің өмірі мен шығармашылығы туралы] // Жас Алаш. – 2022. – 7 сәуір. – 7 б.
Сыдықов Ұ. Ұлт рухын ұлықтаған дара тұлға: [Жазушы Қ. Жұмаділов туралы естелік] // Қазақ әдебиеті. – 2022. – 22 сәуір (№ 16). – 4 — 5 б.
Ахметбекұлы А. Қабдеш бекеті: [Қазақстанның халық жазушысы Қ. Жұмаділовтің кесенесі орнатылды] // Қазақ әдебиеті. – 2022. – 19 тамыз (№ 32). – 8 — 9 б.
Әлімақын Д. «Қабдеш бекеті» ашылды: [Қазақстанның халық жазушысы Қ.Жұмаділовтің кесенесі орнатылды] // Egemen Qazaqstan. – 2022. – 24 тамыз. – 10 б.
Қантаева М. Ж. Қ. Жұмаділов «Тағдыр» романының идеясы мен тақырыбы: [Жазушы Қ.Жұмаділовтің «Тағдыр» романындағы кейіпкерлердің ішкі ойы мен іс әрекетін талдауына арналған сабақ] //Қазақ тілі мен әдебиеті. – 2022. – № 10. – 91 — 99 б.
Файзолла А. Туған жердің құдіреті: [Қазақ жазушысы Қ. Жұмаділовтың шығармашылығы туралы] //Munara1. – 2024. – 23 қаңтар (№ 2). – 1, 5 б.
Мұхамедиұлы М. Ақ күмбез. «Қабдеш Бекет»: [Халық жазушысы Қ. Жұмаділов туралы] // Ana tili. – 2024. – 17 сәуір (№ 16). – 10 б.
Әмірбекова А. Қалам мен тағдыр үндестігі: [Жазушы Қ. Жұмаділовтің «Дарабоз» шығармасындағы көркемдік әлемінен үзінді ұсынылған] // Ana tili. – 2025. – 17 шілде (№ 29). – 4 б.
